สร้างเว็บEngine by iGetWeb.com

องค์ประกอบที่ทำให้เมล็ดพันธุ์งอกได้ดี

องค์ประกอบที่ทำให้เมล็ดพันธุ์งอกได้ดี

การงอกของเมล็ดเป็นกระบวนการที่สำคัญที่สุดของเมล็ด ทั้งในการดำรงเผ่าพันธุ์ตามธรรมชาติของพืชเอง และการเพาะปลูกพืชของมนุษย์ แม้การขยายพันธุ์ของพืชอาจจะมีทั้งการอาศัยเพศและไม่อาศัยเพศ แต่ส่วนใหญ่เป็นการอาศัยเพศหรือโดยเมล็ดซึ่งจะต้องมีการงอก นอกจากนี้อุตสาหกรรมบางอย่างซึ่งไม่ใช่การเพาะปลูก เช่น การผลิตเบียร์และการเพาะถั่วงอก ก็ต้องอาศัยการงอกของเมล็ดเป็นสำคัญ

ขั้นตอนการงอกของเมล็ดเป็นอย่างไร ?
          
      Copeland (1976) ได้บรรยายขั้นตอนการงอกของเมล็ดว่า เริ่มต้นจากการที่เมล็ดดูดน้ำผ่านทางเปลือกหุ้มเข้าสู่ส่วนต่างๆ ภายในเมล็ด น้ำทำให้เซลล์เต่งและเมล็ดพองโตขึ้น และน้ำกระตุ้นให้เอ็นไซม์ทำงานทั้งในการย่อยสลายอาหาร การเคลื่อนย้ายอาหารสู่จุดเจริญและการควบคุมให้เกิดกระบวนการทางเคมีในการสังเคราะห์สารประกอบที่จำเป็น หลังจากที่เอ็นไซม์ต่างๆ เริ่มทำงาน แกนต้นอ่อนก็เริ่มมีขนาดโตขึ้น อันเนื่องจากการแบ่งตัวหรือยืดตัวของเซลล์ ต้นอ่อนที่ขยายตัวโตขึ้นทำให้เปลือกหุ้มเมล็ดแตกออกและเปิดโอกาสให้จุดเจริญยื่นออกมา ซึ่งโดยปกติแล้วรากอ่อนจะเป็นส่วนที่งอกออกมาก่อนยอดอ่อน ขณะที่เมล็ดกำลังเริ่มงอกนั้น ต้นอ่อนจะค่อยๆ โตขึ้น ขณะที่อาหารสะสมก็ค่อยๆ ร่อยหรอลงไป ต้นกล้าจะเริ่มตั้งตัวเมื่อมันเริ่มดูดน้ำและสังเคราะห์แสง ซึ่งในช่วงแรก แม้ต้นกล้าจะสร้างอาหารเองได้ แต่ก็ยังอาศัยอาหารสะสมที่อยู่ในเมล็ด จนกระทั่งรากได้ยึดกับดิน และสามารถสร้างอาหารเองได้โดยไม่ต้องอาศัยอาหารสะสมอีกต่อไป กระบวนการงอกจึงถือว่าเสร็จสมบูรณ์

ปัจจัยที่จำเป็นสำหรับการงอกของเมล็ดมีอะไรบ้าง ?
              
        การที่เมล็ดพืชจะงอกได้นั้น นอกจากจะต้องเป็นเมล็ดที่มีชีวิต (และพ้นระยะการพักตัว) จะต้องมีปัจจัยภายนอก ดังนี้ คือ
                1. ความชื้น
                2. อุณหภูมิที่เหมาะสม
                3. ออกซิเจน
                4. แสง (สำหรับเมล็ดพืชบางชนิด)

เมล็ดต้องการความชื้นมากเพียงไรจึงจะงอกได้ ?
         
        ความชื้นเป็นสิ่งจำเป็นลำดับแรกสำหรับการงอกของเมล็ด เมล็ดจะต้องดูดน้ำเข้าไปจนมีความชื้นในเมล็ดระดับหนึ่งก่อน จึงจะเริ่มงอกได้ ปริมาณความชื้นที่จะทำให้เมล็ดเริ่มงอกได้นี้แตกต่างกันไปตามชนิดของพืช เช่น 52% สำหรับเมล็ดข้าวโพด 50% สำหรับเมล็ดถั่วเหลือง 32% สำหรับเมล็ดละหุ่ง และ 34% สำหรับข้าวโอต (Burch and Delouche, 1959)

น้ำที่มากเกินไปมีผลเสียต่อการงอกหรือไม่ ?
          
       การนำเมล็ดไปแช่น้ำก่อนปลูกอาจจะทำให้เมล็ดบางชนิดงอกได้ดีกว่าการนำไปปลูกหรือเพาะโดยตรง เพราะการแช่น้ำ ทำให้มีการดูดน้ำเร็วขึ้น และทำให้เมล็ดดังกล่าวงอกได้เร็วขึ้น ยิ่งกว่านี้เมล็ดพืชน้ำส่วนใหญ่จะงอกได้ดีเมื่อแช่อยู่ในน้ำเท่านั้น อย่างไรก็ตามสำหรับเมล็ดพืชบางชนิด เช่น พวกถั่วต่างๆ มักจะไม่ทนต่อการแช่น้ำ การที่เมล็ดจะงอกได้ดีจะต้องมีความชื้นที่พอเหมาะไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไป ถ้ามีความชื้นน้อยเกินไปจะทำให้เมล็ดงอกช้า เปิดโอกาสให้ศัตรูเข้าทำลาย แต่หากมีความชื้นมากเกินไปจะทำให้เมล็ดขาดออกซิเจนและเน่าตาย

ออกซิเจนจำเป็นต่อการงอกของเมล็ดมากน้อยเพียงไร ?
          
       การงอกของเมล็ดเป็นกระบวนการที่ต้องอาศัยพลังงานที่ได้จากการหายใจหรือเผาผลาญอาหาร ซึ่งในการนี้จะต้อง มีออกซิเจนอย่างเพียงพอ โดยทั่วไปแล้วเมล็ดส่วนใหญ่งอกได้ดีในอากาศปกติ คือ มีส่วนผสมของออกซิเจนประมาณ 20% คาร์บอนไดออกไซด์ 0.03% และไนโตรเจน ประมาณ 80% หากอากาศมีออกซิเจนน้อยลง หรือมีคาร์บอนไดออกไซด์มากขึ้น การงอกของเมล็ดจะไม่ดี อย่างไรก็ดีเมล็ดพืชบางอย่างสามารถงอกได้ในสภาพอากาศที่มีส่วนผสมของออกซิเจนน้อย เช่น เมล็ดข้าว ยิ่งกว่านั้นเมล็ดพืชบางชนิดงอกได้ดีขึ้นในสภาพที่มีออกซิเจนต่ำ เช่น หญ้าแพรก (Cynodon dactylon) และบางชนิดงอกได้ดีขึ้นในสภาพที่มีออกซิเจนสูงกว่าในอากาศธรรมดา เช่น เมล็ดแครอท เป็นต้น (Mayer and Poljakoff – Mayber, 1963 และ Copeland, 1976)

อุณหภูมิเท่าใดที่เมล็ดงอกได้ดีที่สุด ?
          
      เมล็ดพืชแต่ละชนิดสามารถงอกได้ในสภาพที่มีอุณหภูมิต่ำมากจนถึงสูงมาก แต่จะงอกได้ดีในช่วงอุณหภูมิที่แคบกว่านั้น เช่น ข้าวโพด สามารถงอกได้ในอุณหภูมิต่ำสุด 8-10°C และสูงสุด 40-44°C แต่งอกได้ดีที่สุดในช่วง 32-35°C (Mayer and Poljakoff- Mayber, 1963) ส่วนเมล็ดพืชอื่นๆ ก็ดูได้จากตารางที่ 7


ตารางที่ อุณหภูมิต่ำสุด สูงสุด และที่เหมาะสมสำหรับการงอกของเมล็ด

ชนิดพืช อุณหภูมิ (°C)
ต่ำสุด เหมาะสม สูงสุด
ข้าว 10 – 12 30 – 37 40 – 42
ข้าวโพด 8 – 10 32 – 35 40 – 44
ข้าวสาลี 3 – 5 15 – 31 30 – 43
ข้าวบาร์เลย์ 3 – 5 19 – 27 30 – 40
ข้าวไรย์ 3 – 5 25 – 31 30 – 40
แคนตาลูป 16 – 19 30 – 40 45 – 50
มะเขือเทศ 20 20 – 35 35 – 45
ยาสูบ 10 24  30
ถั่วเหลือง 8 32 40

ที่มา : Delouche, undated-b
ดร.ประนอม ศรัยสวัสดิ์
ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร

Tags : เมล็ดพันธุ์ มะเขือเทศ มะเขือเทศผลสด ผัก เมล่อน เมล่อนญี่ปุ่น พริก แตงโม

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

* *

 

*

view